3D baskı lamba veya abajur basarken ilk soru ampulün ne kadar ısındığıdır; PLA yaklaşık 55–60 °C'de yumuşadığı için yalnızca düşük güçlü LED ile güvenle kullanılır.
PLA'nın camsı geçiş sıcaklığı (Tg) üreticiye göre 55–65 °C arasındadır. Bu sıcaklığın üstünde plastik erimez ama yumuşar, kendi ağırlığıyla sarkar, ince abajur duvarları eğilir. Lamba saatlerce açık kaldığı için kısa süreli bir ısınma değil, sürekli bir ısı yükü söz konusudur. Bu da duvarın yavaş yavaş şekil değiştirmesi (sünme) demektir.
Görsel: 3DFound
Grafikte görüldüğü gibi akkor ve halojen ampuller PLA için uygun değildir. Eski tip 40 W akkor ampulün cam yüzeyi 100 °C'nin çok üstüne çıkar; birkaç santim mesafede bile PLA abajur deforme olur. Halojende risk daha yüksektir.
Görsel: Andrey Gvrv / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Renk sıcaklığı tercihi dekorasyona bağlı: 2700–3000 K sıcak beyaz, beyaz PLA'dan geçen ışığı yumuşak ve sarımsı gösterir; 4000 K ve üstü daha soğuk, ofis tarzı bir ışık verir.
Abajurlar çoğunlukla vazo modunda tek duvar basılır. 0,4–0,8 mm duvar, beyaz veya doğal (natural) PLA ile ışığı eşit dağıtır. Koyu renk filament ışığı büyük ölçüde keser; dekoratif desenli (delikli) abajurlar dışında tercih edilmez. Litofan abajurlarda ise kalınlık 0,8 ile 3 mm arasında değişerek görüntü oluşturur; bunun için ayrı konudaki litofan rehberine bakabilirsiniz.
220 V şebeke kablosuyla çalışacaksanız kablo bağlantılarını açıkta bırakmayın, kablo çıkışına gerilme önleyici (strain relief) ekleyin ve CE işaretli hazır kablo-anahtar-duy setleri kullanın. PLA ve standart PETG yanmaya karşı dirençli (alev geciktirici) malzemeler değildir; sigortası ve topraklaması olmayan, denetimsiz bir montajı gece boyunca açık bırakmayın. Emin değilseniz düşük voltajlı (5 V USB veya 12 V adaptörlü) LED çözümleri her zaman daha az risklidir.
Abajurun duvar kalınlığı ışığın ne kadar geçeceğini belirler. Vazo modunda 0,4 mm nozulla 0,6–0,8 mm çizgi genişliği, hem sağlam hem de yeterince ışık geçiren bir duvar verir. Normal baskıda 2 duvar ve %0 dolgu ile ince kabuk elde edilir. Desenli (delikli) abajurlarda delik kenarlarının temiz çıkması için dış duvar hızını 40–60 mm/s civarında tutun. Abajuru duy halkasına bağlayan iç halka genellikle en çok ısınan bölgedir; bu halkayı PETG ile ayrı basıp abajura vidalamak, dekoratif dış kabuğun PLA kalmasına izin verir.
PLA'nın ısı sınırı neden önemli?
PLA'nın camsı geçiş sıcaklığı (Tg) üreticiye göre 55–65 °C arasındadır. Bu sıcaklığın üstünde plastik erimez ama yumuşar, kendi ağırlığıyla sarkar, ince abajur duvarları eğilir. Lamba saatlerce açık kaldığı için kısa süreli bir ısınma değil, sürekli bir ısı yükü söz konusudur. Bu da duvarın yavaş yavaş şekil değiştirmesi (sünme) demektir.
Görsel: 3DFound
Grafikte görüldüğü gibi akkor ve halojen ampuller PLA için uygun değildir. Eski tip 40 W akkor ampulün cam yüzeyi 100 °C'nin çok üstüne çıkar; birkaç santim mesafede bile PLA abajur deforme olur. Halojende risk daha yüksektir.
LED seçimi
- LED ampul (E27/E14): Gücü düşük olsa da ampulün plastik gövdesi ve tabanı ısınır. Açık havada 40–50 °C görülürken kapalı, havasız bir abajurun içinde bu değer 60–70 °C'ye çıkabilir. PLA abajurda 5–9 W arası LED ampul ve ampul ile duvar arasında en az 3–5 cm mesafe makul bir başlangıçtır.
- LED şerit (5 V / 12 V): Isısı en düşük seçenektir. Litofan kutuları, gece lambaları ve duvar aydınlatmaları için ideal. Şeridi doğrudan PLA'ya değil, ince bir alüminyum profil veya bant üstüne yapıştırmak ısıyı dağıtır.
- USB beslemeli LED modüller: 5 V ile çalıştığı için şebeke elektriğiyle uğraşmadan küçük masa lambaları yapılabilir.
Görsel: Andrey Gvrv / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Renk sıcaklığı tercihi dekorasyona bağlı: 2700–3000 K sıcak beyaz, beyaz PLA'dan geçen ışığı yumuşak ve sarımsı gösterir; 4000 K ve üstü daha soğuk, ofis tarzı bir ışık verir.
Abajur tasarımında ısıyı yönetmek
- Havalandırma: Abajurun üstü açık olmalı ya da üst kısımda delikler bulunmalı. Sıcak hava yukarı çıkar; çıkış yolu yoksa ısı içeride birikir.
- Ampul yuvası: Duy (soket) kısmını PLA'dan basmak yerine hazır metal veya seramik duylu bir lamba kiti kullanın. Baskı parça yalnızca dış kabuk olsun.
- Malzeme: Ampule yakın parçalar (duy tutucu, iç halka) için PETG veya ASA daha güvenlidir. PETG'nin yumuşama sıcaklığı 75–80 °C civarındadır.
- Ölçün: Lambayı bir saat açık bıraktıktan sonra abajurun en sıcak noktasını mutfak termometresi veya ucuz bir IR termometre ile kontrol edin. 45 °C'nin altındaysanız PLA için rahat bölgedesiniz.
Işık geçirgenliği ve görünüm
Abajurlar çoğunlukla vazo modunda tek duvar basılır. 0,4–0,8 mm duvar, beyaz veya doğal (natural) PLA ile ışığı eşit dağıtır. Koyu renk filament ışığı büyük ölçüde keser; dekoratif desenli (delikli) abajurlar dışında tercih edilmez. Litofan abajurlarda ise kalınlık 0,8 ile 3 mm arasında değişerek görüntü oluşturur; bunun için ayrı konudaki litofan rehberine bakabilirsiniz.
Elektrik güvenliği
220 V şebeke kablosuyla çalışacaksanız kablo bağlantılarını açıkta bırakmayın, kablo çıkışına gerilme önleyici (strain relief) ekleyin ve CE işaretli hazır kablo-anahtar-duy setleri kullanın. PLA ve standart PETG yanmaya karşı dirençli (alev geciktirici) malzemeler değildir; sigortası ve topraklaması olmayan, denetimsiz bir montajı gece boyunca açık bırakmayın. Emin değilseniz düşük voltajlı (5 V USB veya 12 V adaptörlü) LED çözümleri her zaman daha az risklidir.
Baskı ayarları
Abajurun duvar kalınlığı ışığın ne kadar geçeceğini belirler. Vazo modunda 0,4 mm nozulla 0,6–0,8 mm çizgi genişliği, hem sağlam hem de yeterince ışık geçiren bir duvar verir. Normal baskıda 2 duvar ve %0 dolgu ile ince kabuk elde edilir. Desenli (delikli) abajurlarda delik kenarlarının temiz çıkması için dış duvar hızını 40–60 mm/s civarında tutun. Abajuru duy halkasına bağlayan iç halka genellikle en çok ısınan bölgedir; bu halkayı PETG ile ayrı basıp abajura vidalamak, dekoratif dış kabuğun PLA kalmasına izin verir.
