3D baskı saksı yaparken en sık yapılan hata drenajı unutmaktır; bitkinin kökü suda kalır ve çürür. Delik ölçüsü, ayak yüksekliği ve altlık birlikte planlanmalı.
Görsel: Aaaatu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Saksı toprağı suladıktan sonra fazla suyu dışarı atabilmelidir. Delik yoksa su dipte birikir, kökler oksijensiz kalır. Kaktüs ve sukulent gibi az su seven bitkilerde bu durum birkaç hafta içinde kök çürümesine yol açar. Printables veya MakerWorld'den indirdiğiniz pek çok "planter" modeli sırf görünüş için tasarlanmıştır ve dibi kapalıdır; basmadan önce dilimleyicide modelin altına bakın.
Görsel: 3DFound
Kapalı tabanlı bir modeli kendiniz delmek isterseniz Tinkercad'de silindir "hole" (delik) olarak eklemek en kısa yol. Dilimleyicide de negatif hacim (negative volume / modifier) ile delik açabilirsiniz; PrusaSlicer, Bambu Studio ve OrcaSlicer bunu destekler.
Saksının kendisi su geçirse bir şey olmaz, ama altlık sızdırırsa raf veya parke zarar görür. Altlık için:
Vazo modunda basılan tek duvarlı saksı kılıfları güzel görünür ama su tutmaz. Bunları içine plastik fidan saksısı konan dekoratif kılıf olarak kullanmak daha mantıklıdır.
PLA'nın toprakta "çürüyüp gideceği" endişesi yaygındır. PLA'nın bozunması için endüstriyel kompost tesislerindeki yaklaşık 55–60 °C sıcaklık ve kontrollü nem gerekir; oda sıcaklığındaki saksı toprağında yıllarca dayanır. İç mekan saksısı için PLA rahatlıkla kullanılır. Balkon ve bahçede ise asıl sorun güneş ısısı ve UV ışığıdır; orada PETG veya ASA tercih edin.
İki parçalı "self-watering" modeller popülerdir: üstte toprak haznesi, altta su deposu ve aradan geçen bir pamuk fitil. Bu tasarımda alt hazne su tutmak zorunda olduğu için PETG ile 3–4 duvar ve 5 alt katman basmak iyi bir başlangıçtır. Fitil olarak akrilik iplik yerine pamuklu ip veya pamuklu bez şerit tercih edin; akrilik suyu iyi çekmez.
Koyu renkli saksılar güneşte daha çok ısınır; dışarıda kullanılacaksa açık renk hem bitki kökü hem de plastik için daha az ısı yükü demektir.
Saksı gövdesi için 3 duvar, %15 dolgu ve 0,2–0,28 mm katman yüksekliği yeterlidir. Geniş ve yüksek saksılarda ilk katmanın köşelerden kalkmaması için 5 mm brim ekleyin. Dokulu desenli (örneğin dalgalı veya geometrik yüzeyli) modeller vazo modunda hızlı basılır ama içine doğrudan toprak konacaksa normal modda, en az 2 duvarla basılmalıdır; tek duvar toprağın ağırlığı ve sulama sırasında eğilebilir. Saksıyı rafa veya ahşap yüzeye koyacaksanız altlığın altına keçe ped yapıştırmak çizilmeyi ve nem izini önler.
Görsel: Aaaatu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Drenaj neden şart?
Saksı toprağı suladıktan sonra fazla suyu dışarı atabilmelidir. Delik yoksa su dipte birikir, kökler oksijensiz kalır. Kaktüs ve sukulent gibi az su seven bitkilerde bu durum birkaç hafta içinde kök çürümesine yol açar. Printables veya MakerWorld'den indirdiğiniz pek çok "planter" modeli sırf görünüş için tasarlanmıştır ve dibi kapalıdır; basmadan önce dilimleyicide modelin altına bakın.
Delik ve ayak ölçüleri
Görsel: 3DFound
- Delik: Küçük saksılarda (10–12 cm çap) ortada 8–10 mm'lik tek delik yeterli. Daha büyük saksılarda tabana dağılmış 3–5 adet 5–6 mm delik suyu daha eşit boşaltır.
- Ayak: Saksının tabanı altlığa tam oturursa delikten çıkan su geri emilir. 3–5 mm'lik ayaklar veya tabanda kanallar bu sorunu çözer.
- Toprak kaçışı: Büyük deliklerden toprak akıyorsa dibe birkaç parça kırık saksı, çakıl ya da ince bir file koyun.
Kapalı tabanlı bir modeli kendiniz delmek isterseniz Tinkercad'de silindir "hole" (delik) olarak eklemek en kısa yol. Dilimleyicide de negatif hacim (negative volume / modifier) ile delik açabilirsiniz; PrusaSlicer, Bambu Studio ve OrcaSlicer bunu destekler.
Altlık su tutsun diye
Saksının kendisi su geçirse bir şey olmaz, ama altlık sızdırırsa raf veya parke zarar görür. Altlık için:
- En az 4–5 alt katman ve 3 duvar kullanın.
- Dolgu oranından çok duvar ve alt kalınlığı önemlidir; %15–20 dolgu yeter.
- Basıp bir gece su doldurup kağıt havlu üstünde bekletin. Sabah ıslak iz varsa ikinci bir altlık katmanı (silikon keçe, ince plastik) ekleyin.
Vazo modunda basılan tek duvarlı saksı kılıfları güzel görünür ama su tutmaz. Bunları içine plastik fidan saksısı konan dekoratif kılıf olarak kullanmak daha mantıklıdır.
Malzeme: PLA, PETG, ASA
| Malzeme | İç mekan | Dış mekan (güneş) | Not |
|---|---|---|---|
| PLA | Uygun | Önerilmez | Güneşte 55–60 °C civarında yumuşamaya başlar |
| PETG | Uygun | Uygun | UV ve suya PLA'dan dayanıklı |
| ASA | Uygun | En iyi seçenek | Kapalı kasa ve havalandırma gerekir |
PLA'nın toprakta "çürüyüp gideceği" endişesi yaygındır. PLA'nın bozunması için endüstriyel kompost tesislerindeki yaklaşık 55–60 °C sıcaklık ve kontrollü nem gerekir; oda sıcaklığındaki saksı toprağında yıllarca dayanır. İç mekan saksısı için PLA rahatlıkla kullanılır. Balkon ve bahçede ise asıl sorun güneş ısısı ve UV ışığıdır; orada PETG veya ASA tercih edin.
Kendi kendini sulayan saksı
İki parçalı "self-watering" modeller popülerdir: üstte toprak haznesi, altta su deposu ve aradan geçen bir pamuk fitil. Bu tasarımda alt hazne su tutmak zorunda olduğu için PETG ile 3–4 duvar ve 5 alt katman basmak iyi bir başlangıçtır. Fitil olarak akrilik iplik yerine pamuklu ip veya pamuklu bez şerit tercih edin; akrilik suyu iyi çekmez.
Koyu renkli saksılar güneşte daha çok ısınır; dışarıda kullanılacaksa açık renk hem bitki kökü hem de plastik için daha az ısı yükü demektir.
Baskı ayarı önerisi
Saksı gövdesi için 3 duvar, %15 dolgu ve 0,2–0,28 mm katman yüksekliği yeterlidir. Geniş ve yüksek saksılarda ilk katmanın köşelerden kalkmaması için 5 mm brim ekleyin. Dokulu desenli (örneğin dalgalı veya geometrik yüzeyli) modeller vazo modunda hızlı basılır ama içine doğrudan toprak konacaksa normal modda, en az 2 duvarla basılmalıdır; tek duvar toprağın ağırlığı ve sulama sırasında eğilebilir. Saksıyı rafa veya ahşap yüzeye koyacaksanız altlığın altına keçe ped yapıştırmak çizilmeyi ve nem izini önler.
