Ücretsiz bir STL indirdiğinizde dosyanın sahibi değişmez; ne yapabileceğinizi model sayfasındaki lisans belirler. CC BY, NC, SA ve ND kısaltmalarını doğru okumak, baskıyı satmak veya remix paylaşmak isteyenler için şart.
Model sitelerinin çoğu tasarımcıya bir lisans seçtirir ve bunu sayfanın yan sütununda ya da dosya listesinin altında gösterir. En yaygın olanı Creative Commons lisans ailesi.
Creative Commons lisansları dört yapı taşından oluşur. Bir lisansın adında hangi harfler varsa o şartlar geçerlidir.
CC0 ise "hiçbir hak saklı değil" anlamına gelir: model kamu malı gibi davranır, isim vermek bile zorunlu değildir. 3DBenchy 2025'te bu şekilde kamu malına bırakıldı.
Görsel: 3DFound
NC lisanslı bir modelin baskısını satabilir miyim?
Hayır. Tek bir baskıyı bir arkadaşınıza maliyetine vermek bile gri alandır; para karşılığı satış açıkça ticari kullanımdır. Bazı tasarımcılar NC modeller için ayrı ücretli "ticari lisans" ya da üyelik sunar; ilgiliyse açıklamaya veya tasarımcının profiline bakın.
BY lisansında "isim vermek" nasıl yapılır?
Remix yayınlıyorsanız orijinal modeli sitenin remix bağlantısı özelliğiyle göstermek yeterlidir. Baskı satıyorsanız ürün açıklamasına "Tasarım: kullanıcı adı, model adı, kaynak site, lisans" satırı ekleyin.
SA lisanslı modeli değiştirip NC ile paylaşabilir miyim?
Hayır. SA, türetilen işin aynı (ya da lisans metninde uyumlu sayılan) lisansla yayınlanmasını ister. CC BY-SA bir modelin remix'i CC BY-SA kalmalı.
Lisans yazmayan model ne olur?
Lisans belirtilmemesi "serbest" anlamına gelmez. Telif hakkı varsayılan olarak tasarımcıdadır; kişisel kullanım dışında bir şey yapacaksanız tasarımcıya sorun.
Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bağlayıcı olan, model sayfasında bağlantısı verilen lisans metnidir.
Model sitelerinin çoğu tasarımcıya bir lisans seçtirir ve bunu sayfanın yan sütununda ya da dosya listesinin altında gösterir. En yaygın olanı Creative Commons lisans ailesi.
Creative Commons kısaltmaları tek tek
Creative Commons lisansları dört yapı taşından oluşur. Bir lisansın adında hangi harfler varsa o şartlar geçerlidir.
- BY (Attribution / Atıf): Modeli paylaşırken veya kullanırken tasarımcının adını vermeniz gerekir. Bütün CC lisanslarında vardır (CC0 hariç).
- SA (ShareAlike / Aynı lisansla paylaş): Modeli değiştirip paylaşırsanız, yeni dosyanız da aynı lisansla yayınlanmalı.
- NC (NonCommercial / Ticari olmayan): Ticari kullanım yasak. Baskıyı satmak, modeli ücretli bir ürünün parçası yapmak bu kapsama girer.
- ND (NoDerivatives / Türetme yok): Değiştirilmiş hâlini paylaşamazsınız. Kendi kullanımınız için ölçeklemek ya da delik eklemek genelde sorun değildir, ama o dosyayı remix olarak yayınlayamazsınız.
CC0 ise "hiçbir hak saklı değil" anlamına gelir: model kamu malı gibi davranır, isim vermek bile zorunlu değildir. 3DBenchy 2025'te bu şekilde kamu malına bırakıldı.
Görsel: 3DFound
Sık karşılaşılan sorular
NC lisanslı bir modelin baskısını satabilir miyim?
Hayır. Tek bir baskıyı bir arkadaşınıza maliyetine vermek bile gri alandır; para karşılığı satış açıkça ticari kullanımdır. Bazı tasarımcılar NC modeller için ayrı ücretli "ticari lisans" ya da üyelik sunar; ilgiliyse açıklamaya veya tasarımcının profiline bakın.
BY lisansında "isim vermek" nasıl yapılır?
Remix yayınlıyorsanız orijinal modeli sitenin remix bağlantısı özelliğiyle göstermek yeterlidir. Baskı satıyorsanız ürün açıklamasına "Tasarım: kullanıcı adı, model adı, kaynak site, lisans" satırı ekleyin.
SA lisanslı modeli değiştirip NC ile paylaşabilir miyim?
Hayır. SA, türetilen işin aynı (ya da lisans metninde uyumlu sayılan) lisansla yayınlanmasını ister. CC BY-SA bir modelin remix'i CC BY-SA kalmalı.
Lisans yazmayan model ne olur?
Lisans belirtilmemesi "serbest" anlamına gelmez. Telif hakkı varsayılan olarak tasarımcıdadır; kişisel kullanım dışında bir şey yapacaksanız tasarımcıya sorun.
Creative Commons dışındaki lisanslar
| Lisans | Nerede görülür | Özet |
|---|---|---|
| Standart dijital dosya lisansı | Printables, MakerWorld ve diğer bazı sitelerde | Genelde kişisel kullanım; paylaşım ve satış kısıtlı. Metni sitede okuyun. |
| GNU GPL / LGPL | Yazılım kökenli projeler, OpenSCAD dosyaları | Değiştirilmiş kaynak aynı lisansla paylaşılmalı |
| Tasarımcıya özel lisans | Ücretli paketler, Patreon üyelikleri | Baskı satışı izni ayrıca belirtilir; kademeye göre değişebilir |
Pratik kontrol listesi
- İndirmeden önce lisans adını not edin; dosya bilgisayarınıza indikten sonra kaynağı unutmak kolay.
- Satış düşünüyorsanız NC ve "kişisel kullanım" ifadesi olan her şeyi eleyin.
- Remix paylaşacaksanız ND olanları eleyin, SA olanlarda aynı lisansı seçin.
- Açıklamada lisansla çelişen bir not varsa (ör. lisans CC BY ama açıklamada "satmayın" yazıyor) tasarımcıya sorun; çelişkili durumda en kısıtlayıcı yorumla hareket etmek daha güvenli.
- Model başkasının karakterini veya markasını içeriyorsa, tasarımcının seçtiği lisans o karakter üzerindeki hakları size vermez. Bu konuyu "Figür ve Minyatür STL Modelleri" forumundaki telif konusunda ayrıca ele aldık.
Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bağlayıcı olan, model sayfasında bağlantısı verilen lisans metnidir.
