3D yazıcılar baskı sırasında ultra ince partikül ve uçucu organik bileşik (VOC) salar; PLA'da düşük olan emisyon ABS ve ASA'da belirgin yüksektir.
Masaüstü yazıcılar üzerine yapılan akademik çalışmalar (ör. Stephens ve arkadaşlarının 2013'te yayımlanan ölçümleri, Azimi ve arkadaşlarının 2016'da yayımlanan karşılaştırmalı çalışması) benzer bir tablo çiziyor: ABS ile basılırken salınan partikül miktarı PLA'ya göre çok daha fazla. Emisyon nozul sıcaklığıyla da artıyor. Uzun vadeli sağlık etkileri henüz tam bilinmiyor; bu yüzden ihtiyatlı davranmak mantıklı.
Görsel: 3DFound
Ev tipi PM2.5 ölçerler de dikkatli yorumlanmalı. Bu cihazların çoğu yaklaşık 0,3 mikrondan büyük parçacıkları ölçebilir; yazıcının saldığı çok daha küçük parçacıkların büyük kısmını göremez. PM2.5 göstergesinin düşük kalması, UFP olmadığını göstermez.
TPU: Orta düzey; havalandırma önerilir.
ABS, ASA, naylon, PC: Kapalı kasa ve filtre veya dışarıya tahliye. Yaşam alanında, çocukların ve evcil hayvanların bulunduğu odada basılmamalı.
Görsel: Creative Tools from Halmstad, Sweden / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Ayrıca yazıcının yakınında yanıcı malzeme bulundurmamak, firmware'de termal kaçak (thermal runaway) korumasının açık olduğundan emin olmak ve uzun baskılarda duman dedektörü kullanmak temel güvenlik adımları.
Yazıcıdan ne çıkıyor?
Eriyen plastik iki tür emisyon üretir:- Ultra ince partiküller (UFP): 100 nanometreden küçük parçacıklar. Gözle görülmez, koku vermez. Akciğerlerin derinlerine kadar ulaşabilirler.
- Uçucu organik bileşikler (VOC): Kokunun kaynağı. Malzemeye göre değişir: ABS ve ASA'da stiren, naylonda kaprolaktam, PLA'da ağırlıklı olarak laktid.
Masaüstü yazıcılar üzerine yapılan akademik çalışmalar (ör. Stephens ve arkadaşlarının 2013'te yayımlanan ölçümleri, Azimi ve arkadaşlarının 2016'da yayımlanan karşılaştırmalı çalışması) benzer bir tablo çiziyor: ABS ile basılırken salınan partikül miktarı PLA'ya göre çok daha fazla. Emisyon nozul sıcaklığıyla da artıyor. Uzun vadeli sağlık etkileri henüz tam bilinmiyor; bu yüzden ihtiyatlı davranmak mantıklı.
Görsel: 3DFound
Koku yoksa sorun yok mu?
Hayır. PLA'nın hafif tatlımsı kokusu veya hiç koku olmaması, partikül olmadığı anlamına gelmez. Ultra ince partiküller kokusuzdur. Tersine, ABS'in keskin kokusu VOC'nin işaretidir ama partikül miktarı hakkında tek başına bilgi vermez.Ev tipi PM2.5 ölçerler de dikkatli yorumlanmalı. Bu cihazların çoğu yaklaşık 0,3 mikrondan büyük parçacıkları ölçebilir; yazıcının saldığı çok daha küçük parçacıkların büyük kısmını göremez. PM2.5 göstergesinin düşük kalması, UFP olmadığını göstermez.
Malzemeye göre önlem
PLA ve PETG: Düzenli havalandırılan bir oda yeterli kabul edilir. Yazıcının yatak odasında, özellikle uyurken çalışmaması ve uzun süre başında oturulmaması iyi bir alışkanlık.TPU: Orta düzey; havalandırma önerilir.
ABS, ASA, naylon, PC: Kapalı kasa ve filtre veya dışarıya tahliye. Yaşam alanında, çocukların ve evcil hayvanların bulunduğu odada basılmamalı.
Havalandırma seçenekleri
- Ayrı oda: Yazıcıyı yaşam alanı dışında, kapısı kapalı ve penceresi aralık bir odada çalıştırmak en basit önlem.
- Kapalı kasa + dışarı tahliye: Kasaya bağlanan bir fan ve esnek kanal ile havayı pencereden dışarı atmak. Kasada hafif negatif basınç oluşur, emisyon odaya kaçmaz. En etkili yöntem.
- Kapalı kasa + filtre: HEPA (partikül için) ve aktif karbon (VOC ve koku için) içeren dahili veya harici filtre ünitesi. Aktif karbonun belli bir kapasitesi vardır, düzenli değiştirilmesi gerekir.
- Oda hava temizleyicisi: HEPA filtreli bir cihaz partikül yükünü azaltır ama yazıcının yanında, kaynakta yakalamak kadar etkili değildir.
Görsel: Creative Tools from Halmstad, Sweden / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Yazıcının yeri
Yazıcıyı mutfak, yatak odası ve çalışma masasının hemen yanı gibi uzun süre vakit geçirilen yerlerden uzak tutmak en ucuz önlemdir. Merkezi havalandırma veya klima iç ünitesinin hemen yanına konan bir yazıcı, emisyonu evin geri kalanına dağıtabilir. Okul, ofis ve atölye gibi ortak alanlarda yazıcının ayrı bir bölmede veya filtreli kasada çalışması ve kasa kapağının baskı bittikten birkaç dakika sonra açılması önerilir; baskı bitiminde kasa içinde biriken partikülün bir kısmı bu sürede filtreden geçer.Isıtıcı ve PTFE uyarısı
PTFE (teflon) boru, nozul sıcaklığı yaklaşık 240–250 °C'yi geçtiğinde bozunmaya başlar ve zararlı gazlar salar. Kuşlar bu gazlara çok hassastır. PTFE borusu hotend içine kadar inen yazıcılarda yüksek sıcaklıklı malzemeler (PC, bazı naylonlar) basılmamalı; evde kuş varsa yazıcı mutlaka ayrı bir odada olmalı.Ayrıca yazıcının yakınında yanıcı malzeme bulundurmamak, firmware'de termal kaçak (thermal runaway) korumasının açık olduğundan emin olmak ve uzun baskılarda duman dedektörü kullanmak temel güvenlik adımları.
