Araba içi 3D baskı parçalarda PLA, güneşte park edilen araçta 55–60 °C civarında yumuşayıp şekil değiştirir; telefon tutucu, havalandırma klipsi gibi parçalar için ASA, ABS veya en azından PETG gerekir.
Forumlarda en sık görülen şikayetlerden biri, bahar aylarında sorunsuz çalışan PLA telefon tutucunun ilk sıcak yaz gününde eğilmiş bulunmasıdır. Sebep basit: kapalı bir araç güneşte bir sera gibi ısınır.
Görsel: David James / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Dış hava 30–35 °C iken güneşte park edilmiş bir aracın kabin havası yarım saat-bir saat içinde 50 °C'yi geçebilir. Doğrudan güneş alan yüzeyler ise havadan çok daha sıcaktır: torpido üstü, arka cam rafı ve koyu renkli direksiyon 70 °C'nin üstüne, bazı ölçümlerde 90 °C'nin üstüne çıkar.
Görsel: 3DFound
PLA'nın camsı geçiş sıcaklığı (Tg) 55–65 °C arasındadır. Bu sıcaklıkta erimez ama yumuşar. Araç içinde bu yumuşama şöyle görünür:
Sıcaklık sadece birkaç saat sürse bile her gün tekrarlandığı için deformasyon birikir. Kışın ise havalandırma ızgarasından gelen sıcak hava da (60 °C'yi bulabilir) aynı sorunu yaratabilir.
Hava yastığı kapaklarının, direksiyonun ve emniyet kemeri mekanizmalarının yakınına baskı parça takmayın; hava yastığı açıldığında sert plastik parça yolcuya fırlayabilir. Pedallar, vites ve fren sistemine ait parçalar da 3D baskı ile değiştirilmemelidir. Görüşü engelleyen cam montajlı tutucular da trafik güvenliği açısından sorun yaratabilir.
Güneş görmeyen, mekanik yük taşımayan iç parçalar 3D baskı için en uygun alandır: bagaj düzenleyicileri, kapı cebi bölmeleri, konsol içi tepsiler, kablo tutucular, bardaklık adaptörleri ve kırılmış iç trim klipsleri. Bu parçalarda PETG genellikle yeterlidir. Torpido üstü, arka cam rafı ve ön cama yakın parçalarda ise ASA tercih edin. Parçayı takmadan önce bir yaz günü aracın içinde, güneş alan bir noktada birkaç saat bırakıp test etmek, sorunları erken gösterir.
Forumlarda en sık görülen şikayetlerden biri, bahar aylarında sorunsuz çalışan PLA telefon tutucunun ilk sıcak yaz gününde eğilmiş bulunmasıdır. Sebep basit: kapalı bir araç güneşte bir sera gibi ısınır.
Görsel: David James / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Araç içinde sıcaklık ne kadar çıkar?
Dış hava 30–35 °C iken güneşte park edilmiş bir aracın kabin havası yarım saat-bir saat içinde 50 °C'yi geçebilir. Doğrudan güneş alan yüzeyler ise havadan çok daha sıcaktır: torpido üstü, arka cam rafı ve koyu renkli direksiyon 70 °C'nin üstüne, bazı ölçümlerde 90 °C'nin üstüne çıkar.
Görsel: 3DFound
PLA neden dayanmıyor?
PLA'nın camsı geçiş sıcaklığı (Tg) 55–65 °C arasındadır. Bu sıcaklıkta erimez ama yumuşar. Araç içinde bu yumuşama şöyle görünür:
- Havalandırma ızgarasına takılan telefon tutucu, telefonun ağırlığıyla aşağı sarkar.
- Klipsler esnekliğini kaybeder; soğuduğunda yeni (bükülmüş) şekliyle sertleşir.
- Torpido üstüne konan düz parçalar kıvrılır, vida ile sabitlenen parçalar vida başından çöker.
Sıcaklık sadece birkaç saat sürse bile her gün tekrarlandığı için deformasyon birikir. Kışın ise havalandırma ızgarasından gelen sıcak hava da (60 °C'yi bulabilir) aynı sorunu yaratabilir.
Malzeme seçimi
- ASA: Hem ısıya (Tg ≈ 100 °C) hem de UV'ye dayanıklı. Araç içinde güneş alan parçalar için ilk tercih. Kapalı kasa ve havalandırma gerektirir.
- ABS: Isı dayanımı ASA'ya yakın; UV ile zamanla sararıp kırılganlaşır. Güneş görmeyen bölgeler (konsol içi, koltuk altı) için uygundur.
- PETG: Tg ≈ 75–80 °C. Gölgede kalan parçalar ve ılıman iklimde çoğu zaman yeterlidir; torpido üstü gibi doğrudan güneş alan yerlerde yaz ortasında yumuşayabilir.
- PC, PA-CF (karbon katkılı naylon): Daha yüksek ısı dayanımı sunar. Yüksek sıcaklık hotend ve kapalı kasa gerektirir; çoğu ev yazıcısı için zorlayıcıdır.
- Isıya dayanıklı (HT) PLA türleri ve tavlama: Bazı özel PLA'lar tavlandıktan sonra çok daha yüksek sıcaklığa dayanır. Tavlama sırasında parça boyut değiştirdiği için ölçü hassas parçalarda dikkatli olunmalıdır.
Tasarım önlemleri
- Açık renk tercih edin. Siyah parça güneşte gri veya beyaz parçadan belirgin şekilde daha çok ısınır.
- Kesiti kalınlaştırın. Yük taşıyan kollar ne kadar kalınsa sıcakta sünmeye o kadar dayanır. 4–5 duvar ve %30–40 dolgu kullanın.
- Yükü azaltın. Telefon tutucuda telefonu kenarından değil tabanından taşıyan tasarımlar sıcakta daha az sarkar.
- Metal ile güçlendirin. Klips gibi esneyen parçalarda yay çeliği veya metal kelepçe kullanmak sıcaklık sorununu ortadan kaldırır.
Güvenlik notu
Hava yastığı kapaklarının, direksiyonun ve emniyet kemeri mekanizmalarının yakınına baskı parça takmayın; hava yastığı açıldığında sert plastik parça yolcuya fırlayabilir. Pedallar, vites ve fren sistemine ait parçalar da 3D baskı ile değiştirilmemelidir. Görüşü engelleyen cam montajlı tutucular da trafik güvenliği açısından sorun yaratabilir.
Hangi parçalar uygun?
Güneş görmeyen, mekanik yük taşımayan iç parçalar 3D baskı için en uygun alandır: bagaj düzenleyicileri, kapı cebi bölmeleri, konsol içi tepsiler, kablo tutucular, bardaklık adaptörleri ve kırılmış iç trim klipsleri. Bu parçalarda PETG genellikle yeterlidir. Torpido üstü, arka cam rafı ve ön cama yakın parçalarda ise ASA tercih edin. Parçayı takmadan önce bir yaz günü aracın içinde, güneş alan bir noktada birkaç saat bırakıp test etmek, sorunları erken gösterir.
