Mutfakta 3D baskı ürün kullanmak mümkündür ama "gıda güvenli filament" ile basılmış bir parça otomatik olarak gıda güvenli olmaz; baskı yöntemi, nozul ve temizlik ayrı riskler taşır.
Bu konu forumlarda sık tartışılır ve iki uç görüş vardır: "PLA mısırdan yapılır, sorun yok" ile "3D baskıyı mutfağa hiç sokma". Gerçek, kullanım şekline göre değişir.
FDM baskının yüzeyinde katmanlar arasında mikroskobik oluklar ve boşluklar kalır. Gıda artıkları ve nem bu boşluklara girer, sıradan bulaşık süngeriyle çıkmaz ve bakteri üremesi için uygun ortam oluşturur. Bu yüzden tekrar tekrar kullanılan kap, kaşık, kesme tahtası gibi eşyalarda baskı yüzeyi problemlidir; filament ne kadar temiz olursa olsun.
Bazı üreticiler filamentlerinin hammaddesinin AB 10/2011 yönetmeliğine veya ABD FDA kurallarına uygun olduğunu beyan eder. Bu beyan şunu söyler: hammadde, gıdayla temas eden plastiklerde kullanılabilecek bileşenlerden oluşuyor. Şunları garanti etmez:
Nozul: Bazı pirinç nozul alaşımları az miktarda kurşun içerebilir. Gıda temasına yönelik baskılarda paslanmaz çelik nozul kullanmak yaygın bir önlemdir. Daha önce başka filament geçen nozul ve hotend yolunda kalıntı olabileceğini de hesaba katın.
PLA yaklaşık 55–60 °C'de yumuşar. Bu, sıcak çay bardağı tutucu, bulaşık makinesi (çoğu program 50–70 °C) ve sıcak yemek servisi için PLA'yı devre dışı bırakır. PETG daha yüksek sıcaklığa dayanır ama bulaşık makinesinin tekrarlı sıcak yıkamasında o da zamanla deforme olabilir.
Görsel: Dbsnp / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Görsel: 3DFound
Kurabiye kalıbı en sık sorulan örnektir. Kuru hamurla kısa süreli temas, kurabiye pişirilmeden önce kesildiği için genellikle düşük riskli kabul edilir. Pratikte yapılanlar:
Mutfakta 3D baskının en güvenli kullanımı gıdayla temas etmeyen parçalardır: dolap içi rafları, baharat kavanozu düzenleyicileri, poşet klipsleri, kapsül tutucular, kablo ve havlu askıları.
Gıdaya uygun olarak sertifikalandırılmış bazı epoksi reçineler, baskının yüzeyini kapatarak katman oluklarını doldurur. Bu durumda gıdayla temas eden yüzey reçine olur, baskı değil. Bu yöntem işe yarayabilir ama:
Çocuk mamaları, bebek ürünleri ve ticari olarak gıda temasıyla satılacak ürünlerde ev tipi FDM baskı uygun bir üretim yöntemi değildir. Bu alanlarda mevzuat, ev koşullarında sağlanamayacak test ve belgeler ister.
Gıdayla kısa süreli temas eden bir baskıyı kullandıktan hemen sonra ılık sabunlu suyla ve yumuşak bir fırçayla temizleyin, ardından tamamen kurutun. Islak bırakılan parça katman oluklarında nem tutar. Sıcak su, kaynar suyla sterilizasyon ve mikrodalga PLA'yı deforme eder; PETG'de de tekrarlı ısıl işlem önerilmez. Mutfakta uzun süre kullanılacak bir eşya gerekiyorsa, baskıyı prototip olarak kullanıp nihai ürünü gıdaya uygun plastikten, cam veya paslanmaz çelikten seçmek en pratik çözümdür.
Bu konu forumlarda sık tartışılır ve iki uç görüş vardır: "PLA mısırdan yapılır, sorun yok" ile "3D baskıyı mutfağa hiç sokma". Gerçek, kullanım şekline göre değişir.
Asıl sorun malzeme değil, yüzey
FDM baskının yüzeyinde katmanlar arasında mikroskobik oluklar ve boşluklar kalır. Gıda artıkları ve nem bu boşluklara girer, sıradan bulaşık süngeriyle çıkmaz ve bakteri üremesi için uygun ortam oluşturur. Bu yüzden tekrar tekrar kullanılan kap, kaşık, kesme tahtası gibi eşyalarda baskı yüzeyi problemlidir; filament ne kadar temiz olursa olsun.
Gıda temasına uygunluk ne demek?
Bazı üreticiler filamentlerinin hammaddesinin AB 10/2011 yönetmeliğine veya ABD FDA kurallarına uygun olduğunu beyan eder. Bu beyan şunu söyler: hammadde, gıdayla temas eden plastiklerde kullanılabilecek bileşenlerden oluşuyor. Şunları garanti etmez:
- Renk pigmentlerinin ve katkıların aynı uygunlukta olduğunu (her renk için ayrı bakın).
- Yazıcınızın ekstrüder ve nozul yolunun temiz olduğunu.
- Baskı yüzeyinin hijyenik şekilde temizlenebileceğini.
Nozul: Bazı pirinç nozul alaşımları az miktarda kurşun içerebilir. Gıda temasına yönelik baskılarda paslanmaz çelik nozul kullanmak yaygın bir önlemdir. Daha önce başka filament geçen nozul ve hotend yolunda kalıntı olabileceğini de hesaba katın.
Isı sınırı
PLA yaklaşık 55–60 °C'de yumuşar. Bu, sıcak çay bardağı tutucu, bulaşık makinesi (çoğu program 50–70 °C) ve sıcak yemek servisi için PLA'yı devre dışı bırakır. PETG daha yüksek sıcaklığa dayanır ama bulaşık makinesinin tekrarlı sıcak yıkamasında o da zamanla deforme olabilir.
Görsel: Dbsnp / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Makul kullanım alanları
Görsel: 3DFound
Kurabiye kalıbı en sık sorulan örnektir. Kuru hamurla kısa süreli temas, kurabiye pişirilmeden önce kesildiği için genellikle düşük riskli kabul edilir. Pratikte yapılanlar:
- Kalıbı tek etkinlik veya az kullanım için basmak, çok uzun süre saklayıp tekrar kullanmamak.
- Elde yıkamak, ılık su kullanmak, bulaşık makinesine koymamak.
- Hamurla temas eden kesici kenarı ince ve pürüzsüz tasarlamak.
- Hamuru buzdolabından soğuk ve sıkı halde kullanmak; yapışkan hamur katman oluklarına daha çok girer.
Mutfakta 3D baskının en güvenli kullanımı gıdayla temas etmeyen parçalardır: dolap içi rafları, baharat kavanozu düzenleyicileri, poşet klipsleri, kapsül tutucular, kablo ve havlu askıları.
Kaplama yapmak işe yarar mı?
Gıdaya uygun olarak sertifikalandırılmış bazı epoksi reçineler, baskının yüzeyini kapatarak katman oluklarını doldurur. Bu durumda gıdayla temas eden yüzey reçine olur, baskı değil. Bu yöntem işe yarayabilir ama:
- Reçinenin gıdaya uygunluk belgesi ve kürlenme şartlarına (süre, sıcaklık, karışım oranı) tam uyulmalı. Eksik kürlenmiş reçine gıda için uygun değildir.
- Kaplama çizilir veya çatlarsa altındaki baskı yüzeyi yeniden açığa çıkar.
- Isı sınırı yine taban malzemesine bağlıdır.
Çocuk mamaları, bebek ürünleri ve ticari olarak gıda temasıyla satılacak ürünlerde ev tipi FDM baskı uygun bir üretim yöntemi değildir. Bu alanlarda mevzuat, ev koşullarında sağlanamayacak test ve belgeler ister.
Temizlik ve saklama
Gıdayla kısa süreli temas eden bir baskıyı kullandıktan hemen sonra ılık sabunlu suyla ve yumuşak bir fırçayla temizleyin, ardından tamamen kurutun. Islak bırakılan parça katman oluklarında nem tutar. Sıcak su, kaynar suyla sterilizasyon ve mikrodalga PLA'yı deforme eder; PETG'de de tekrarlı ısıl işlem önerilmez. Mutfakta uzun süre kullanılacak bir eşya gerekiyorsa, baskıyı prototip olarak kullanıp nihai ürünü gıdaya uygun plastikten, cam veya paslanmaz çelikten seçmek en pratik çözümdür.
