Parametrik tasarım, modelin ölçülerini sabit sayılar yerine birbirine bağlı parametreler ve formüllerle tanımlamaktır. Bir değeri değiştirdiğinizde ona bağlı tüm ölçüler, delikler ve özellikler otomatik güncellenir.
Tinkercad gibi doğrudan modelleme araçlarında bir kutuyu büyütürseniz içindeki delik yerinde kalır, duvar kalınlığı bozulur; her şeyi tek tek düzeltmeniz gerekir. Parametrik bir programda (Fusion, Onshape, FreeCAD, SolidWorks) ise her işlem bir geçmiş (timeline / feature tree) içinde sırayla kaydedilir ve her biri ölçülere bağlıdır. Geriye dönüp bir sketch'teki ölçüyü değiştirdiğinizde sonraki tüm işlemler yeniden hesaplanır.
3D baskı açısından bu büyük bir avantajdır: ilk baskıda kapak sıkı geldiyse tek bir "boşluk" değerini 0,2'den 0,3 mm'ye çıkarıp tekrar dışa aktarmak yeterlidir.
Görsel: 3DFound
Fusion'da Modify → Change Parameters penceresinde "User Parameters" altında kendi değişkenlerinizi tanımlarsınız. Onshape'te aynı iş "Variable" özelliğiyle (#degisken), FreeCAD'de Spreadsheet çalışma tezgâhı veya yeni sürümlerdeki değişken setleriyle yapılır.
Örnek bir saklama kutusu için:
Sketch'te ölçü verirken sayı yerine parametre adını yazarsınız. ic_gen'i 80 yaptığınızda dış ölçü, kapak ölçüsü ve kapağın iç boşluğu birlikte değişir.
Parametrik modellemenin asıl becerisi "bu parça değişirse nasıl değişmeli?" sorusunu baştan düşünmektir. Bazı ilkeler:
Görsel: erikcederb, 3DVerkstan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Duvar kalınlığını çizgi genişliğinin katı seçmek (0,45 mm çizgide 0,9 / 1,35 / 1,8 mm gibi) dilimleyicinin araya ince ve zayıf dolgu çizgileri sıkıştırmasını önler.
Parametrik düşünmenin bir sonraki adımı, tek dosyadan birçok varyant üretmektir. Fusion'da "Configurations" özelliği (sürüme ve lisansa göre değişebilir), Onshape'te "Configurations", OpenSCAD'de ise tamamen kodla tanımlanan modeller bu amaçla kullanılır. Printables ve MakerWorld'deki "customizer" modellerinin çoğu bu mantıkla hazırlanır.
Doğrudan modelleme ile farkı
Tinkercad gibi doğrudan modelleme araçlarında bir kutuyu büyütürseniz içindeki delik yerinde kalır, duvar kalınlığı bozulur; her şeyi tek tek düzeltmeniz gerekir. Parametrik bir programda (Fusion, Onshape, FreeCAD, SolidWorks) ise her işlem bir geçmiş (timeline / feature tree) içinde sırayla kaydedilir ve her biri ölçülere bağlıdır. Geriye dönüp bir sketch'teki ölçüyü değiştirdiğinizde sonraki tüm işlemler yeniden hesaplanır.
3D baskı açısından bu büyük bir avantajdır: ilk baskıda kapak sıkı geldiyse tek bir "boşluk" değerini 0,2'den 0,3 mm'ye çıkarıp tekrar dışa aktarmak yeterlidir.
Görsel: 3DFound
Kullanıcı parametreleri
Fusion'da Modify → Change Parameters penceresinde "User Parameters" altında kendi değişkenlerinizi tanımlarsınız. Onshape'te aynı iş "Variable" özelliğiyle (#degisken), FreeCAD'de Spreadsheet çalışma tezgâhı veya yeni sürümlerdeki değişken setleriyle yapılır.
Örnek bir saklama kutusu için:
Kod
ic_gen = 60 mm
ic_der = 40 mm
ic_yuk = 30 mm
duvar = 2 mm
bosluk = 0.3 mm
dis_gen = ic_gen + 2 * duvar
dis_der = ic_der + 2 * duvar
kapak_ic = dis_gen + 2 * boslukSketch'te ölçü verirken sayı yerine parametre adını yazarsınız. ic_gen'i 80 yaptığınızda dış ölçü, kapak ölçüsü ve kapağın iç boşluğu birlikte değişir.
Tasarım niyeti (design intent)
Parametrik modellemenin asıl becerisi "bu parça değişirse nasıl değişmeli?" sorusunu baştan düşünmektir. Bazı ilkeler:
- Simetriyi orijine bağlayın. Simetrik bir parçanın sketch'ini merkez orijinde olacak şekilde çizin ve Symmetric/Midpoint kısıtı kullanın. Ölçü değişince parça iki yöne eşit büyür.
- Ölçüleri ilişkilerle verin. Delik konumunu kenardan "12 mm" diye değil, "duvar + vida_cap" gibi bir ifadeyle verin.
- Basit sketch, çok özellik. Tüm detayı tek bir karmaşık sketch'e çizmek yerine temel gövdeyi basit sketch ile oluşturup pah, yuvarlatma ve delikleri ayrı özelliklerle ekleyin. Hata bulmak ve değiştirmek kolaylaşır.
- Yuvarlatma ve pahları sona bırakın. Bunlar geometri değiştiğinde en kolay kırılan özelliklerdir.
- Referansları sağlam seçin. Yeni sketch'leri mümkünse ana düzlemlere veya kendi oluşturduğunuz düzlemlere bağlayın; başka bir özelliğin rastgele bir yüzüne bağlanan sketch'ler o yüz değişince kayar.
Görsel: erikcederb, 3DVerkstan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
3D baskı için tipik parametreler
| Parametre | Örnek | Neden parametre? |
|---|---|---|
| Geçme boşluğu | 0,2 – 0,3 mm | Yazıcıdan yazıcıya değişir |
| Duvar kalınlığı | Nozul × çizgi sayısı (ör. 1,6 mm) | Dilimleyicide tam duvar sayısına denk gelsin |
| Vida deliği çapı | M3 için 3,2–3,4 mm | Farklı vida veya insert denemek için |
| Mıknatıs yuvası | Mıknatıs çapı + 0,1–0,2 mm | Farklı mıknatıs boyutlarına uyum |
| Pah açısı / boyu | 45°, 0,6 mm | Desteksiz baskı ve fil ayağı telafisi |
Duvar kalınlığını çizgi genişliğinin katı seçmek (0,45 mm çizgide 0,9 / 1,35 / 1,8 mm gibi) dilimleyicinin araya ince ve zayıf dolgu çizgileri sıkıştırmasını önler.
Yapılandırılabilir modeller
Parametrik düşünmenin bir sonraki adımı, tek dosyadan birçok varyant üretmektir. Fusion'da "Configurations" özelliği (sürüme ve lisansa göre değişebilir), Onshape'te "Configurations", OpenSCAD'de ise tamamen kodla tanımlanan modeller bu amaçla kullanılır. Printables ve MakerWorld'deki "customizer" modellerinin çoğu bu mantıkla hazırlanır.
