STL en yaygın 3D baskı formatıdır; 3MF birim, renk ve dilimleyici ayarını da taşır, STEP ise modeli düzenlenebilir CAD geometrisi olarak aktarır. Seçim, dosyayla ne yapılacağına bağlıdır.
STL, OBJ ve 3MF birer mesh formatıdır: model yüzeyi küçük üçgenlerle temsil edilir. Bir silindir, aslında çok sayıda düz yüzlü bir çokgendir. Dilimleyiciler bu üçgenleri keserek katmanları oluşturur.
STEP ise B-rep (boundary representation) formatıdır: silindir gerçek bir silindir yüzeyi olarak, matematiksel tanımıyla saklanır. CAD programları bu geometriyi tekrar düzenleyebilir; delik büyütülür, kenar pahlanır. Bir STL'de bu işlemleri yapmak çok daha zordur.
Görsel: 3DFound
STL: 1980'lerden kalma, çok basit bir format. Sadece üçgenler; birim bilgisi yok (dilimleyici genelde mm kabul eder), renk yok. Her program açar. Model paylaşım sitelerinde standart. Dezavantajı: inç ile modellenmiş bir parça 25,4 kat küçük açılabilir, birden fazla parça tek dosyada düzenli taşınamaz.
OBJ: Mesh + renk/doku bilgisi (.mtl dosyası ve doku resimleriyle). Daha çok render ve oyun dünyasında yaygın. Renkli figürlerin paylaşımında görülür.
3MF: 3D baskı için tasarlanmış modern format; içinde XML dosyaları bulunan bir ZIP arşividir. Birim bilgisi, birden çok nesne ve konumları, renk/malzeme atamaları ve dilimleyici proje ayarları saklanabilir. PrusaSlicer, OrcaSlicer, Bambu Studio ve Cura projelerini 3MF olarak kaydeder. Aynı geometride STL'den genelde daha küçük dosya boyutu verir.
STEP (.step / .stp): CAD programları arası aktarımın endüstri standardı. Fusion'dan FreeCAD'e, Onshape'ten SolidWorks'e model taşımak için kullanılır. Bazı dilimleyiciler (PrusaSlicer, OrcaSlicer, Bambu Studio) STEP dosyasını doğrudan açıp kendisi mesh'e çevirebilir.
Printables ve MakerWorld gibi sitelerde STL'nin yanında STEP dosyası da paylaşmak, modeli değiştirmek isteyen kullanıcılar için büyük kolaylık sağlar.
CAD'den mesh'e aktarırken eğri yüzeyler üçgenlere bölünür. Bu bölmenin inceliği dışa aktarma ayarıyla belirlenir:
Düşük çözünürlükte küçük delikler ve yuvarlak kenarlar köşeli çıkar; aşırı yüksek çözünürlük ise dosyayı gereksiz büyütür ve dilimlemeyi yavaşlatır. Yüzey sapmasının 0,01–0,02 mm civarında olması 3D baskı için genelde yeterlidir; çünkü yazıcının kendi hassasiyeti bundan daha iyi değildir.
Mesh ve katı (B-rep) farkı
STL, OBJ ve 3MF birer mesh formatıdır: model yüzeyi küçük üçgenlerle temsil edilir. Bir silindir, aslında çok sayıda düz yüzlü bir çokgendir. Dilimleyiciler bu üçgenleri keserek katmanları oluşturur.
STEP ise B-rep (boundary representation) formatıdır: silindir gerçek bir silindir yüzeyi olarak, matematiksel tanımıyla saklanır. CAD programları bu geometriyi tekrar düzenleyebilir; delik büyütülür, kenar pahlanır. Bir STL'de bu işlemleri yapmak çok daha zordur.
Görsel: 3DFound
Formatlar tek tek
STL: 1980'lerden kalma, çok basit bir format. Sadece üçgenler; birim bilgisi yok (dilimleyici genelde mm kabul eder), renk yok. Her program açar. Model paylaşım sitelerinde standart. Dezavantajı: inç ile modellenmiş bir parça 25,4 kat küçük açılabilir, birden fazla parça tek dosyada düzenli taşınamaz.
OBJ: Mesh + renk/doku bilgisi (.mtl dosyası ve doku resimleriyle). Daha çok render ve oyun dünyasında yaygın. Renkli figürlerin paylaşımında görülür.
3MF: 3D baskı için tasarlanmış modern format; içinde XML dosyaları bulunan bir ZIP arşividir. Birim bilgisi, birden çok nesne ve konumları, renk/malzeme atamaları ve dilimleyici proje ayarları saklanabilir. PrusaSlicer, OrcaSlicer, Bambu Studio ve Cura projelerini 3MF olarak kaydeder. Aynı geometride STL'den genelde daha küçük dosya boyutu verir.
STEP (.step / .stp): CAD programları arası aktarımın endüstri standardı. Fusion'dan FreeCAD'e, Onshape'ten SolidWorks'e model taşımak için kullanılır. Bazı dilimleyiciler (PrusaSlicer, OrcaSlicer, Bambu Studio) STEP dosyasını doğrudan açıp kendisi mesh'e çevirebilir.
Ne zaman hangisi?
| Amaç | Önerilen format |
|---|---|
| Modeli herkesin basabileceği şekilde paylaşmak | STL (+ istenirse 3MF) |
| Baskı ayarlarıyla birlikte paylaşmak (renk, modifier, destek boyama) | 3MF proje |
| Başkasının modeli düzenleyebilmesi | STEP (+ kaynak dosya, ör. .f3d) |
| Renkli figür, doku | 3MF veya OBJ |
| Çok renkli baskı (AMS, MMU) | 3MF |
Printables ve MakerWorld gibi sitelerde STL'nin yanında STEP dosyası da paylaşmak, modeli değiştirmek isteyen kullanıcılar için büyük kolaylık sağlar.
Mesh çözünürlüğü
CAD'den mesh'e aktarırken eğri yüzeyler üçgenlere bölünür. Bu bölmenin inceliği dışa aktarma ayarıyla belirlenir:
- Fusion: Gövdeye sağ tık → "Save As Mesh" veya File → Export. Refinement: Low / Medium / High veya özel ayar (Surface deviation, Normal deviation).
- Onshape: Parçaya sağ tık → Export; format STL, çözünürlük Coarse / Medium / Fine veya özel.
- FreeCAD: File → Export ile STL seçilir; ayrıntılı kontrol için Mesh tezgâhında "Create mesh from shape" kullanılarak sapma değeri girilir.
Düşük çözünürlükte küçük delikler ve yuvarlak kenarlar köşeli çıkar; aşırı yüksek çözünürlük ise dosyayı gereksiz büyütür ve dilimlemeyi yavaşlatır. Yüzey sapmasının 0,01–0,02 mm civarında olması 3D baskı için genelde yeterlidir; çünkü yazıcının kendi hassasiyeti bundan daha iyi değildir.
Sık yapılan hatalar
- Birim karışıklığı: İnç ile çalışan bir CAD'den gelen STL dilimleyicide minicik açılır. 2540 % ölçekleme veya CAD'de birimi mm'ye çevirmek çözer. 3MF ve STEP bu sorunu yaşamaz.
- Birden çok gövdenin tek STL olarak dışa aktarılması: Birbirine geçen gövdeler dilimleyicide çakışır. Ya önce CAD'de birleştirin (Combine / Union) ya da ayrı dosyalar olarak dışa aktarın.
- Görsel dişler: Fusion'da "Modeled" seçilmeyen dişler STL'ye aktarılmaz; parça düz delikli çıkar.
- STL'yi düzenlemeye çalışmak: Kaynak dosya veya STEP yoksa mesh düzenleme araçları gerekir; ciddi değişiklikler için modeli yeniden çizmek çoğu zaman daha hızlıdır.
